წმ. კირიონ II-ის წერილი პაპ ბენედიქტე XV-ს

ეპისტოლე, რომლის ტექსტს ქვემოთ ვაქვეყნებთ, საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ისტორიის ერთი უმნიშვნელოვანესი მონაკვეთის საერთო პოზიციას და სულისკვეთებას ასახავს. ესაა 1917-1921 წლები, – ორი ეპოქის მიჯნა, როდესაც დემოკრატიულმა და სამოქალაქო ღირებულებებმა ჩვენს ქვეყანაში ფართო ასპარეზი ჰპოვეს. აქ რელიგიური პლურალიზმი და ლიბერალიზმიც იგულისხმება, რასაც უფრო ხშირად და ზოგადად რჯულშემწყნარებლობას უწოდებენ.
იმდროინდელი ქართული საზოგადოებრიობის პროგრესულობის ერთ-ერთი ნიშანი ისიც გახლავთ, რომ მისმა პოლიტიკურმა და კულტურულმა ელიტამ, მორწმუნეებმაც და არამორწმუნეებმაც, დასავლეთ ევროპისადმი განსაკუთრებული ინტერესი და მისწრაფება გამოავლინა.
მიზეზი, რამაც აღნიშნული გარემოება განაპირობა, ცალკე მსჯელობის საგანია, მაგრამ აქ ის მაინც უნდა ითქვას, რომ სარწმუნოებისა და სახელმწიფოს, ერისა და ეკლესიის ურთიერთობის სფეროში სამოქალაქოდემოკრატიულ ცნობიერებას იდეური საფუძველი ილია ჭავჭავაძემ და მისმა თანადასელებმა შეუმზადეს. მათ გვერდით არა ერთი და ორი სასულიერო პირი იდგა, რომლებიც კულტურით, განათლებით და ინტელექტით ცივილიზებული ქვეყნების სამღვდელოებას არ ჩამოუვარდებოდნენ. საკმარისია გავიხსენოთ წმ. ეპისკოპოს გაბრიელის საზოგადოებრივ-პოლიტიკური, მეცნიერული და ინტერკონფესიული თანამშრომლობის პრაქტიკა (მაგალითად ანგლიკან მღვდელ მალანთან), რათა დავრწმუნდეთ, რომ XIX-XX საუკუნეების შუალედზე მყოფ ქართველ სამღვდელოთა წრეებში სამოქალაქო საზოგადოებისა და სახელმწიფოსათვის სასარგებლო სარწმუნოებრივ განწყობილებას უკვე ღრმად ჰქონდა ფესვები გადგმული. რომ დავაკონკრეტოთ, დამოუკიდებლობის წლებში (1917-1921) საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მესვეურებს იმ დონის სამოძღვრო კულტურა ჰქონდათ, რომელიც ცივილიზებულ და დაწინაურებულ ქვეყნებთან ჩვენი განახლებული სახელმწიფოს ინტეგრაციის პროცესს არამც თუ არ ამუხრუჭებდა და ხელს არ უშლიდა, არამედ გარკვეული აზრით და შეძლებისამებრ გზასაც კი უკაფავდა.
უწმინდესი და უნეტარესი სრულიად საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი კირიონ მეორე, რომელიც წმინდანთა შორისაა შერაცხილი, ბედით და შემოქმედებით გამორჩეული პიროვნება გახლავთ. იგი, ერისკაცობაში გიორგი საძაგლიშვილი, 1855 წელს გორის მაზრის სოფელ ნიქოზში დაიბადა და გაიზარდა. შეიძინა აკადემიური განათლება: დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია და კიევის სასულიერო აკადემია; საეკლესიოსთან ერთად ეწეოდა კულტუროლოგიურ, სამეცნიერო და პუბლიცისტურ მოღვაწეობას. 1896 წელს მას ცოლ-შვილი დაეღუპა და, სავარაუდებელია, რომ ახალგაზრდა საზოგადო მოღვაწესა და მკვლევარს მონასტრისაკენ ამ ტრაგედიამ უბიძგა. იმავე წელს იგი ბერად აღიკვეცა და მღვდლად ეკურთხა; 1898 წელს ეპისკოპოსად იქნა ხელდასხმული, ხოლო 1917 წლის 9 სექტემბერს საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქად აირჩიეს და 1 ოქტომბერს, ცხოველმყოფელი სვეტის ხსენების დღეს, აღასაყდრეს. 1918 წლის 27 ივნისს, დილით, მისი უწმინდესობა თავის საზაფხულო რეზიდენციაში, მარტყოფის მონასტერში, საძინებელ ოთახში, განგმირული იპოვეს. სასთუმალთან დაკეტილი რევოლვერი იდო. გამოძიებამ დასკვნა ვერ გამოიტანა. მარტყოფის ტრაგედიას ფარდა დღემდე არ ახდია.
გვარი „საძაგლიშვილი“ თითქოს თავისთავად მეტყველებს, რომ წმ. კირიონს დაბადებითვე დაჰყვა ქარიზმა (მადლი) და იგი ღვთის შვილად იქნა გამორჩეული. ეს ქარიზმა და ღვთის შვილობა მისი ცხოვრების ნარ-ეკლიან გზას არ განშორებია. ფერადფერადი ნარ-ეკალი კი ღვთისშვილობის და მადლმოსილების ნიშანია. ამას თვით უფალი გვაუწყებს: თქვენ, რომლებიც ღვთის შვილები და ჭეშმარიტების მსახურები ხართ, სოფელს არ უყვარხართ. თქვენ რომ წუთისოფლისანი ყოფილიყავით, სოფელს ეყვარებოდა თავისიანები. და რაკი არა ხართ სოფლისანი, არამედ მე გამოგარჩიეთ სოფლიდან, ამიტომ სძულხართ სოფელს (იოანე 15, 18-19).
წმ. კირიონის პირადი ცხოვრება, სასულიერო და საზოგადო მოღვაწეობა, ტკივილებით და ბედითი უკუღმართობით იყო სავსე. იგი რუსეთის კოლონიური პოლიტიკის წინააღმდეგ და საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ავტოკეფალური უფლებების განახლებისათვის იბრძოდა. ეს ბრძოლა ხანგრძლივი და მძიმე აღმოჩნდა. წმ. კირიონს შინაურ და გარეშე მტრებთან მოუხდა შერკინება. იგი ცილისწამებისა და უსამართლო მსჯავრის მსხვერპლი გახდა; იწვნია გადასახლებისა და პატიმრობის უღელი, მეგობართა და თანამოსაგრეთა ღალატი, საყვარელ და ნალოლიავებ საგანთა მსხვრევა და, ბოლოს, მოწამებრივი აღსასრული.
ქვეყნის სოციალურ-პოლიტიკური მოწყობისა და, კერძოდ, ეკლესიის სახელმწიფოსთან ურთიერთობის საკითხში წმ. კირიონი დემოკრატიისა და სამოქალაქო საზოგადოების თვალსაზრისებს ავითარებდა. მას მიაჩნდა, რომ თანამედროვე სახელმწიფოს აშენებისა და ერის კონსოლიდაციისათვის აუცილებელია, ქმედითი ნაბიჯები გადაიდგას ეთნოსთა და განსხვავებული მრწამსის ეკლესიათა დაახლოების მიზნით. ამ პოზიციას თანამედროვე ენაზე ეკუმენიზმი ჰქვია. ეკუმენიზმის თანახმად კი ქრისტიანულ აღმსარებლობათა ურთიერთობა და თანაცხოვრება იმ მსოფლმხედველობას და ტრადიციას უნდა დაეფუძნოს, რაც საერთოა. ეკუმენური ცნობიერება ბიძგს აძლევს და ხელს უწყობს ერების, ქვეყნებისა და სახელმწიფოების დაახლოებას, მათ შორის მშვიდობისა და თანხმობის მიღწევას, ურთიერთთანამშრომლობასა და ერთობლივ პროგრესს.
ეკუმენური იდეები და პოზიციები, ჩვენამდე მოღწეულ წერილობით წყაროებს თუ გავითვალისწინებთ, საქართველოს ისტორიაში ყველაზე მკაფიოდ წმ. კირიონის შორეულმა წინაპარმა, წინამოადგილემ და თანამოსახელემ – კირიონ ქართლის კათალიკოსმა გამოამჟღავნა (VI-VII საუკუნეების მიჯნა). ერთი და იმავე ეკლესიის ამ ორ საჭეთმპყრობელს დრო აშორებთ, მაგრამ სხვადმადიდებლებთან დამოკიდებულების საკითხი აერთიანებთ. არსობრივად ორივე ეკუმენიზმის მხარეზე იდგა. პირველი ნესტორიანებთან და მონოფიზიტებთან აწარმოებდა დიალოგს, მეორე კი სხვადასხვა აღმსარებლობის მიმდევრებთან თანამშრომლობდა და ეკლესიათა გაყოფის ფაქტს მტკივნეულად განიცდიდა.
წმ. კირიონმა, როდესაც იგი საპატრიარქო საყდარზე ავიდა, ოფიციალური სიტყვა წარმოთქვა და კათოლიკე ეპისტოლის სახით გაავრცელა, რომელშიც ეთნიკურად არაქართველი მოსახლეობისა და არამართლმადიდებელთა მიმართ პატივისცემა გამოხატა და ყველას, ტომისა და რჯულის განუსხვავებლად, თანაცხოვრებისა და თანამშრომლობისაკენ მოუწოდა. მან ასევე, ძველი ტრადიციისამებრ, მოკითხვის ბარათები გაუგზავნა აღმოსავლეთის მართლმადიდებელი ეკლესიების მეთაურებს, რომის პაპსა და ყოველთა სომეხთა პატრიარქ-კათოლიკოსს.
წერილი, რომლის სრული სათაურია „ეპისტოლე სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის კირიონ მეორისა ჰრომთა პაპის მიმართ“, მრავალი თვალსაზრისით გამოირჩევა. მისი ისტორიული და წყაროთმცოდნეობითი რეალიები ცალკე გამოკვლევის საგანია. ამჯერად ზოგადი მიმოხილვით შემოვიფარგლებით.
დასახელებულ ეპისტოლეებში არც რომის პაპის, არც სომეხთა პატრიარქ-კათოლიკოსის და არც აღმოსავლეთის პატრიარქების ვინაობა მითითებული არ არის („ეპისტოლე… აღმოსავლეთის პატრიარქთა მიმართ“ არის კრებითი და, ჩანს, ტექსტი თითოეულ პატრიარქს ცალცალკე გაეგზავნა).
წინამდებარე ეპისტოლის ადრესატი პაპი ბენედიქტე XV გახლავთ, ერისკაცობაში – ჯაკომო დელლა კიეზა, რომელიც რომის საყდარს 1914-1922 წლებში განაგებდა. იგი იურიდიული განათლების მქონე მღვდელმთავარი ბრძანდებოდა და დიპლომატიურ სარბიელზეც მსახურობდა. მისი პონტიფიკატი შიდასაეკლესიო ცხოვრებაში ლიბერალიზმით გამოირჩეოდა, რის ერთ-ერთ ნიშნად „მოდერნისტთა“ დევნის შეწყვეტას ასახელებენ. ბენედიქტეს პაპობის დროს ვატიკანმა დიპლომატიური ურთიერთობა ინგლისთან, მის დიდ იდეურ მოწინააღმდეგესთანაც კი, დაამყარა, ასევე – ჩინეთთან. მსოფლიო ომის დროს იგი არაერთგზის გამოვიდა სამშვიდობო ინიციატივით. მისი თაოსნობით განახლდა დიალოგი რომსა და მართლმადიდებელ ეკლესიებს შირის. 1917 წელს მან აღმოსავლეთის ეკლესიების საქმეთა კონგრეგაციაც კი ჩამოაყალიბა. მას შემდეგ, რაც რუსეთის ყოფილ იმპერიაში ბოლშევიკურ-ანტირელიგიური კამპანია აღბორგდა, მისი უწმინდესობა დევნილ მორწმუნეებს გამოექომაგა. 1919 წლის 19 აპრილს მან წერილი გაუგზავნა ვლადიმერ ლენინს და საბჭოთა რუსეთში მიმდინარე მოვლენებს მკაცრი შეფასება მისცა. პაპ ბენედიქტეს ინიციატივითა და უშუალო მონაწილეობით წმ. საყდარმა რუსეთის ყოფილი იმპერიის რეგიონებში ბევრი საქველმოქმედო პროექტი განახორციელა, რომელთა მიზანს იქ გაჭირვებულთა დახმარება და დევნილთა ნუგეშისცემა წარმოადგენდა. ამ მიმართულებით ფიქრი და ღვაწლი მას უკანასკნელ ამოსუნთქვამდე, 1922 წლის 22 იანვრამდე, არ შეუწყვეტია.
მისმა მხარდაჭერამ დევნილ მართლმადიდებელ იერარქთა მხრიდანაც სათანადო გამოხმაურება ჰპოვა. ვლადიმირისა და შუის მიტროპოლიტმა სერგიმ (სტრაგოროდსკიმ), შემდგომში მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქმა, წმინდა მამას სამადლობელი წერილი გაუგზავნა, რომელშიც აღნიშნა: „…ჩვენს, მდაბალ მღვდელმსახურთა, და ამ ეკლესიის ყველა მართალი შვილის გულებში წარუშლელ შთაბეჭდილებასა და მადლიერების ცხოველ გრძნობას იწვევს რომის საყდრის ჭეშმარიტად ქრისტიანული ქმედება, რომელიც დაუცველთა და ვნებულთა მიმართ თანაგრძნობითაა ნაკარნახევი, – განსაკუთრებით კი ჩვენს მიმართ, რომლებიც მრავალი უბედურების, უსამართლობისა და ხვალინდელი დღისადმი გაურკვევლობის პირობებში ვიმყოფებით“.
პაპ ბენედიქტე XV-ს მიმოწერა ბევრ მართლმადიდებელ მღვდელმთავართან ჰქონდა. ჩვენ არ მოგვეპოვება დოკუმენტი, რის საფუძველზეც დაბეჯითებით ვიტყვით: გასცა თუ არა მან პასუხი საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქის აღნიშნულ წერილს.
უეჭველია, კათალიკოს-პატრიარქ კირიონის აღნიშნულ ეპისტოლეს გულისხმობს პროფესორი მურმან პაპაშვილი, როდესაც წერს: „1918 წლის ივლისში საქართველოს საეპისკოპოსოს (ე.ი. „საკათალიკოსოს“? ნ.პ.) წარმომადგენელი ეახლა კონსტანტინოპოლის სამოციქულო ეკლესიის წარმომადგენელს (თუ „რომის სამოციქულო ეკლესიის წარმომადგენელს კონსტანტინოპოლში“? ნ. პ.) მონსინიორ ანჯელო მ. დოლჩის და გაურკვეველ ვითარებაში დაღუპული კათალიკოს კირიონ II-ის წერილი გადასცა. წერილი 1917 წლის 25 სექტემბრით იყო დათარიღებული. ამ წერილით კათალიკოსი პაპ ბენედიქტე XV-ს (1914-1922) აუწყებდა თავის ხელდასხმას, შეახსენებდა ძველ მეგობრულ ურთიერთობებს ამ ორ ეკლესიას შირის და აღუთქვამდა საქართველოში მცხოვრებ კათოლიკეთა უმცირესობის პატივისცემას. 1919 წლის 2 აგვისტოს თეთრი სამღვდელოების წარმომადგენელი ანტონიო დელპუჩი გაგზავნა (პაპმა? ნ. პ.) საქართველოში. იგი პონტიფიკალური აღმოსავლური ინსტიტუტის პირველი რექტორი იყო. იგი წლის ბოლომდე დარჩა თბილისში“ (მ. პაპაშვილი, საქართველო-რომის ურთიერთობა. VI-XX სს., თბ., 1995, გვ. 335-336).
ამ ინფორმაციის მიხედვით, რომლის წყარო ჩვენთვის ცნობილი არაა, ასეთი მარშრუტი წარმოგვიდგება: წერილი, რომელზეც ავტორს, პატრიარქს, ხელი, ამ წყაროს თანახმად (თუკი რაღაც შეცდომასთან ან გაუგებრობასთან არა გვაქვს საქმე), 1917 წლის 25 სექტემბერს მოუწერია, თბილისიდან კონსტანტინოპოლში 1918 წლის ივლისში ჯერჯერობით ვინაობადაუდგენელმა პიროვნებამ ჩაიტანა და იქ პაპის რწმუნებულს, მონსინიორ მ. დოლჩის, გადასცა. უნდა ვიფიქროთ, რომ მონსინიორმა პირნათლად შეასრულა მოვალეობა, წერილი რომში გადაიტანა და ადრესატს ჩააბარა. პაპის მხრიდან წერილის საპასუხო რეაქციად უნდა ჩაითვალოს ანტუან დელპუჩის საქართველოში საგანგებო მისიით წარმოგზავნა, რაც ფაქტობრივად საქართველო-ვატიკანს შორის დიპლომატიური ურთიერთობის დამყარებას ნიშნავდა. ეს ის ა. დელპუჩია, რომელსაც კათალიკოსპატრიარქმა ლეონიდემ 1919 წელს ოფიციალური შეხვედრა მოუწყო და შემდეგი სიტყვებით მიმართა: „გადაეცით წმინდა ტახტს, რომ საქართველოში ახალგაზრდობა ურწმუნოებაში იზრდება, უღვთოება ყვავის… მდგომარეობა სახელმწიფოში იმდენად გართულებულია, რომ მართლმადიდებლებს არ შესწევთ ღონე, ათეიზმის ტალღას გაუსწორდნენ და ვთხოვთ წმინდა ტახტს, ნუ მოგვაკლებს თავის მფარველობას და დახმარებას რელიგიურ-ზნეობრივი მხრით“ (წყარო მითითებულია წიგნში: მეცნიერული ათეიზმის ძირითადი საკითხები, თბ., 1964, გვ. 200).
საფიქრალია, რომ პონტიფექსმა საქართველოს მწყემსმთავარს, წმ. კირიონს, პირადი საპასუხო წერილიც გამოუგზავნა, მაგრამ მან მის უწმინდესობას ვეღარ მიუსწრო, და ეს დოკუმენტი დღემდე მიკვლეული არ არის.
კათალიკოს-პატრიარქ კირიონის ეპისტოლე ყურადღებას, პირველ რიგში, სარწმუნოებრივი და ინტერკონფესიური თვალსაზრისით იპყრობს. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის საჭეთმპყრობელი აღიარებს, რომ ეკლესიათა ერთმორწმუნეობის სამოსელი „განხეთქილია“ (გარღვეულია, გახეულია), მაგრამ სქიზმას ერთიანი, კათოლიკე და სამოციქულო ეკლესიის სიღრმე არ მოუცავს. წინააღმდეგ შემთხვევაში სარწმუნოებრივი ერთიანობის აღდგენის იდეა ფუჭი ოცნება იქნება, ხოლო უწმინდესი კირიონის მიმართვა პაპს – „უწმიდესო და უნეტარესო მამაო!“ – ცარიელი სიტყვები და თვალთმაქცობა (ნუ იყოფინ!).
საქართველოსა და რომის ეკლესიათა ძმობის დუღაბს არა ერთი და ორი ისტორიული ფაქტი წარმოშობს. პეტრე და ანდრია, რომელთაგან პირველმა რომის საყდარი დაადგინა, ხოლო მეორემ სამოციქულო პატივი მცხეთის საყდარს მიანიჭა, ძმები იყვნენ. არაა შემთხვევითი, რომ წმ. ნინოს მისიონერული ღვაწლის ნაყოფი – ივერიის ახალნერგი ეკლესია – პირველად სწორედ რომის პაპმა სილვესტრმა (314-335) აკურთხა. საქართველოს პატრიარქს თავისი სეხნა – კირიონ პირველი – ახსენდება, რომელმაც დოგმატურ საკითხზე კონსულტაციისათვის პაპ გრიგოლ დიდს, დიალოგონს („დიოლოღონს“) (590-604) მიმართა. ყურადღების მიღმა მას არც წმ. ილარიონ ქართველი რჩება, რომელმაც IX ს-ის შუა წლებში ანუ იმ დროს, როდესაც აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის ეკლესიური ურთიერთობა დაიძაბა, რომს მიაშურა. იგი მადლობით და ქებით ახსენებს მისიონერთა შრომას, რის წყალობითაც საქართველოში ევროპული ცოდნა და მეცნიერება შემოდიოდა. მისიონერებმა ჩვენს ქვეყანაში კათოლიკე სამრევლოები დააფუძნეს, რომლებიც საუკუნეთა მანძილზე მართლმადიდებლებთან ერთად იზიარებდნენ სამშობლოს დარდს და სიხარულს.
ყურადღება მივაქციოთ შემდეგ გარემოებას: საქართველოს მართლმადიდებელი ეპისკოპოსი სთხოვს კათოლიკე ეკლესიის ეპისკოპოსს, რომ ქართველ კათოლიკეებს მამობრივი მფარველობა და მზრუნველობა არ მოაკლოს. რა იგულისხმება აქ კონკრეტულად? პირველ რიგში, ქართველი, უფრო ზუსტად, – ლათინური წესის (რიტის, ტიბიკონის) ქართულენოვან სამრევლოთა (ქართველთა და არაქართველთა) პრობლემები, მათი სურვილი და მოძრაობა, რათა საქართველოში კათოლიკეთა საეპისკოპოსო კათედრა განახლდეს. უდავოა, რომ კათალიკოს-პატრიარქი კირიონი საქმის კურსში იყო და ამ მოძრაობას თანაუგრძნობდა. მის გვერდით, შეიძლება ითქვას, ქართველი სამღვდელოების დიდი ნაწილი იდგა. 1917 წლის 27 აპრილს თბილისში სრულიად საქართველოს კათოლიკეთა კრება შედგა. კრებას დაესწრნენ მიტრ. ლეონიდე, ეპ. პიროსი, ეპ. ანტონი და რამდენიმე გავლენიანი მღვდელი, რომლებიც მიესალმნენ კრების გადაწყვეტილებას თბილისში სრულიად საქართველოს კათოლიკეთა საეპისკოპოსო კათედრის განახლების შესახებ („საქართველო“, 1917, 29. IV, №92).
ეჭვი არაა, რომ წმ. კირიონის ეპისტოლეში იმდროინდელი ქართველი სასულიერო და სამღვდელო დასების საერთო პოზიცია და სულისკვეთებაა არეკლილი.
ტექსტი გამოქვეყნებულია საქართველოს საპატრიარქოს ჟურნალში „სვეტიცხოველი“ (1917, №4). იგი სტილიზებულია ძველი ქართული ენის კვალზე ლექსიკით, გრამატიკული კონსტრუქციებით და ორთოგრაფიით. ვინაიდან მისი ფილოლოგიურ-არქეოგრაფიული პუბლიკაცია წინამდებარე გამოცემის მიზანს შორდება, ჩვენ ტექსტი ახალი ორთოგრაფიით გავმართეთ.
ნუგზარ პაპუაშვილი

ეპისტოლე სრულიად საქართველოის კათოლიკოზპატრიარქის კირიონ მეორისა ჰრომთა პაპის მიმართ
უწმიდესო და უნეტარესო მამაო!
უძველესსა საყდარსა საქართველოისა საკათოლიკოზოისასა, რომელსა 1811 წლითგან ვიდრე მოაქამომდე განაგებდეს ექსარხოსნი რუსეთის ეკლესიისანი, ათშვიდმეტსა სეკტენბერსა მიმდინარის წლისასა, აღრჩევითა მორწმუნისა ერისა და სამღდელოისა დასისაითა, აღყვანილ იქმნა უღირსებაი ჩემი. აღსრული საყდარსა ამას ზედა „მოვიხსენებ დღეთა პირველთა და ვიწურთი ყოველთა მიმართ საქმეთა“ (ფსალ. 14, 25) უნეტარესთა მწყემსმთავართა ჰრომისათა.
განგებამან ღმრთისამან არა უცხო ქმნა ეკლესიაი ჩვენი ჰრომისათვის დიდისა. პეტრე და ანდრია, პირველწოდებულთა მათ მოწაფეთა ქრისტესთა, რომელთა თესლი უბიწოი განაბნიეს მართლისა სარწმუნოებისაი ორნატთა ჰრომ-ქართველთა გულისათა, ძმობითა თვისითა წინაისწარ მოასწავეს სიყვარული და თვისობაი ორთა ამათ ეკლესიათაი. ჟამთა მოციქულთა სწორის ნინოისა და მეფისა მირიანისათა წიგნმან წმიდისა სილიბისტრო ჰრომისამან, ვითარცა ვარდი, აღაყვავილა ნაყოფი მართლმორწმუნოებისაი ქვეყანასა ქართლისასა, ხოლო წვალებითა უშჯულოისა ნესტორისაითა შეიწრებულმან ახალნერგმან ამან ქრისტესმან ლხინებაი პოვა ეპისტოლესა შინა გრიგოლ დიოლოღონისასა, რომელი მან ჰრომით წარმოუძღვანა უწმიდესსა და უნეტარესსა სეხნასა ჩემსა, კირიონ მცხეთისა კათოლიკოსსა. შემდგომითი შემდგომად მოღვაწებამან წმიდისა ილარიონ ქართველისამან, რომელი წელ ორ სხემობდა ქალაქსა შინა შენისა უწმიდესობისასა, კვლავ აუწყა მკვიდრთა ჰრომისათა დიდებაი საქართველოის ეკლესიისაი და განამტკიცა ერთობაი ჰრომთა და ქართველთაი.
გარდახდეს წელნი მრავალნი და შურითა ეშმაკისაითა განიხეთქა ძოწეული შვენიერი ერთმორწმუნოებისაი, რომელი ემოსა უბიწოსა მას სძალსა ქრისტეისსა, ეკლესიასა აღმოსავლისა და დასავლისასა.
გარნა საქმითა ამით არა გულარძნილ იქმნა ეკლესიაი ჩვენი: მოციქულნი და ქადაგნი ჰრომის საყდრისანი, რომელნი მეათსამმეტე საუკუნითგან მოევლინნეს ქვეყანასა ჩვენსა, შეუორგულებელად იღვწოდეს საფარველსა ქვეშე ქართველთა მეფეთასა, ვითარცა მწყემსნი კეთილნი, მკურნალნი ხორცთანი და მომფენელნი ჩვენდა სწავლა-განათლებისანი. მათ აღაშენეს ქვეყანასა ჩვენსა ეკლესიანი თვისნი და დაუმოწაფეს საყდარსა შენსა არა მცირედნი ქართველნი, რომელნი მოაქამომდე ადიდებენ ღმერთსა წესისაებრ ჰრომთა ეკლესიისა და პატივსა სცემენ სახელსა შენის უწმიდესობისასა.
დღესა ამას აღდგენისა ქართველთა ეკლესიისა და სიხარულისა მათისასა, გულისხმისმყოფელი წარსულისა ჩვენისა, მოწლედ მოვიკითხავ უნეტარესობასა შენსა და აღთქმასა ვსდებ, ვითარმედ მიმდგომნი შენისა საყდრისანი „არა შეიწრებულ იქმნებიან გულსა შინა“ ჩემსა და ქართველთა ერისასა.
ვსასოებ, ვითარმედ უწმიდესობაი შენი არა უგულებელს ჰყოფს ქართველთა კათოლიკეთა და მრავალფერთა მათთა სარწმუნოებრივ-ეროვნულ სახმართა.
„მადლი უფლისა ჩვენისა იესუ ქრისტესი, სიყვარული ღმრთისა მამისაი და ზიარებაი სულისა წმიდისაი იყავნ ჩვენ შორის“.
უმდაბლესი და უღირსი
კირიონ მეორე
მთავარეპისკოპოსი მცხეთისა და სრულიად
საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი.
2 ნოემბერი 1917 წ.
გამოქვეყნდა ჟურნალში “დიალოგი” #1, 2014.
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s